Vel aš žessu komnar

Landsmenn kunna aš meta framlag björgunarsveitanna enda vitaš aš almannavarnažjónusta vęri ekki virk įn sveitanna.

Til hamingju björgunarsveitarfólk. Vona aš žiš fįiš friš til aš njóta gamlįrskvöld ķ fašmi ęttingja og vina.


mbl.is Björgunarsveitir „mašur įrsins“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Harmleikurinn ķ Vesturbęnum

Fréttir dynja į okkur um harmleikinn ķ Vesturbęnum žar sem dópbęli žreifst įgętlega fyrir žį sem žar vildu vera. Fréttir og ekki sķšur athugasemdakerfi blašanna óvęgin og į einn veg. Ķ huga fólks viršist einn sökudólgur. Fréttir berast af meintum brotum hśsrįšanda. Engar ašrar athugasemdir koma fram nema aš kona hafi komiš śt śr hśsinu ķ annarlegu įstandi. Lesendur geta sér til aš žaš sé vegna fķkniefnaneyslu, sennilega margra daga. Allir stśtfullir af fķkniefnum.

Fašir eins fķkilsins stašhęfir aš barni hans hafi veriš haldiš naušugu žar. Legg ekki dóm į žaš. Rannsókn mun leiša žaš ķ ljós. Mörgum finnst staša hśsrįšanda ķ samfélaginu rįši aš mestu gjöršum og athöfnum lögreglu og dómara. Dómgreindarleysi. Ekki veršur annaš séš en lögbošnir ašilar verši aš fara aš lögum. Engin börn voru į stašnum, hér var um sjįlfrįša einstaklinga aš ręša. Rįšist į laganna verši aš ósekju aš mķnu mati. Réttargęslumenn hafa veriš yfirlżsingaglašir sem er forkastanlegt. Hvort žaš er til aš fį mešaumkun meš meintum žolendum eša lįta į sér bera skal ósagt lįtiš. Samręša viš lögreglu hefši sennilega skilaš betri įrangri. Lögregla telur aš mįlum sé blandaš saman.

Fólk hefur lįtiš hafa eftir sér, į snjįldursķšum, aš eiturlyf hafi ekki įhrif į fólk, hvorki ķ gjöršum eša hugsunum. Skortur į žekkingu eša fordómar. Ķ fręšslubękling embęttis landlęknis kemur fram aš fólk missir rįš og ręnu, vęgt til orša tekiš. Mesta prżšisfólk veršur aš villumönnum burtséš frį kyni. Fólk gerir hluti sem žaš myndi ekki undir öšrum kringumstęšum gera.

Į vef embęttis landlęknis stendur ,,Įhrifin eru slęm. Mjög aušvelt er aš pirra neytandann mešan hann er undir įhrifum og hętta er į aš hann verši įrįsargjarn og beiti ofbeldi. Žį bęlir amfetamķn hungur-, žorsta- og žreytutilfinningu svo notandinn keyrir sig įfram žar til hann er oršinn örmagna en getur samt ekki slakaš į eša sofnaš. Žessu fylgja svo frįhvörf, s.s. ótti, pirringur, ofsóknarhugmyndir og oft alvarlegt žunglyndi. Andleg frįhvörf geta varaš ķ marga mįnuši eftir aš notkun efnisins er hętt.” Įfram segir ,,Viš mikla eša langvarandi notkun minnkar lķkamsžyngd. Svefnleysi og įrįsahneigš fylgir mjög oft og stundum bregšur fyrir mikilmennskubrjįlęši. Gešsveiflur geta veriš miklar og leiša stundum til alvarlegs žunglyndis.”

Fķklarnir sem voru ķ umręddu vesturbęjarmįli žurfa öll į hjįlp aš halda til aš koma sér śt śr neyslunni.

 

Heimild:

https://www.landlaeknir.is/servlet/file/store93/item10663/Stadreyndir_um_vimuefni_Veftexti.pdf


Žvķ mišur reynir ekki oft į žetta hér į landi

Hvķlķkur asnaskapur. Svona mįl eyšileggja fyrir fórnarlömbum naušgunar. Mįl af žessum toga finnast į Ķslandi. Žvķ mišur tekur rannsókn į žessum mįlum į alla. Fyrst er aš skoša naušgunarkęruna og öllu žvķ sem henni fylgir. Nišurstaša kemur. Į ekki viš rök aš styšjast. Eftir žaš veršur sį sem kęršur var aš įkveša hvort hann vilji ķ mįl og fį viškomandi dęmdan fyrir lygar. Slķkt tekur į og langan tķma. Fólk veigrar sér viš žvķ ferli. Af žeim sökum fį fęrri dóm fyrir lognar naušgunarkęru en ķ reynd ętti aš vera.


mbl.is Dęmd fyrir aš ljśga til um naušgun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Fķkniefnaheimur ķ hnotskurn. Ljótur veruleiki

Sorglegt aš lesa um örlög žessa fólks sem kemur viš sögu ķ žessu mįli. Skiptir žį engu hvert žeirra er. Fķkniefnaheimurinn er óvęginn aš öllu leyti. Fólk selur sig fyrir nęsta skammt og skiptir engu hver kaupandinn er. Fķkniefni spyrja ekki um aldur, stöšu eša efnahag. Nįi efniš tangarhaldi į fólki er žaš žręll žess žar til žaš žiggur hjįlp. Ekki į vķsan aš róa aš fķklar geri žaš žó žeir žurfi į aš halda.

Žegar fķkniefni nį bólfestu ķ lķkamanum hefur žaš įhrif į heilann, hugsun ekki skżr. Ranghugmyndir lįta į sér kręla. Hugsun er meira aš segja brengluš. Fķklar hugsa bara um lķšandi stund, ekki žaš sem kom įšur né į eftir. Stašur og stund ręšur för og nęsti skammtur. 

Margt hefši įn efa mįtt vera öšruvķsi ķ žessu mįli. Margt hefši mįtt vera öšruvķsi ķ ferlum sem fóru af staš, bęši hjį ašstandendum og laganna vöršum. 


mbl.is Gęsluvaršhald yfir Kristjįni rennur śt sķšdegis
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Björgunarsveitir ęttu aš hafa einkaleyfi

Björgunarsveitir sinna samfélagslegri skyldu. 

Björgunarsveitir hafa į aš skipa śrvala liši sem mętir žegar kalliš kemur.

Björgunarsveitir er hryggjarstykkiš ķ almannavörum ķ landinu.

Björgunarsveitir žurfa fjįrmagn til aš reka sveitir sķnar.

Björgunarsveitir eru sveltar af sveitarfélögum og rķki.

Björgunarsveitir selja flugelda til aš fjįrmagna sig sem og neyšarkallinn og rótarskot.

Björgunarsveitir žurfa stušning allra sem ętla aš skjóta upp flugeldum.

Björgunarsveitir žurfa į žķnum stušningi aš halda, sama ķ hvaša formi.

Björgunarsveitir halda śti dżrum tękum og tólum.

Björgunarsveitamenn sjį sjįlfir um aš kaupa einkennisfatnašinn.

Björgunarsveitarmenn sleppa öllu til aš svara kalli, sama hvaša dagur įrsins er.

Björgunarsveitarmenn sjį sjįlfir um menntun sķna ķ tengslum viš starf sitt.

Björgunarsveitarmenn eru hįšir velvilja vinnuveitenda til aš sinna samfélagsskyldu sinni.

Lįtum gott af okkur leiša, styšjum björgunarsveitirnar, lįtum einkaašila, sem hefur engum samfélagsskyldum aš gegna, ekki hirša hagnaš af sölu flugelda.

Góšar stundir! 


mbl.is Kśnninn ręšur hvar hann kaupir flugelda
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Einhver fótur fyrir žessu

Veršur mašur ekki aš gera rįš fyrir aš einhver fótur sé fyrir įsökunum śr žvķ žeir verša įfram ķ varšhaldi. Varla er žaš upp į punt. Fangarnir sem hér um ręšir ęttu aš varpa ljósi į mįliš žegar aš žvķ kemur. Hafa žó nokkurn tķma til aš gera upp hug sinn. 

Hér į landi heyrir mašur ekkert af rannsókn į Samherjamįlinu. Jś, innanhśsrannsókn hjį Samherja...sem leišir įbyggilega allt gott ķ ljós. Žaš gera innanhśsrannsóknir yfirleitt enda pantašar af žeim sem mįliš varšar. Trśveršugar, um žaš mį efast.

Kannski kemur hvellur į nżju įri ķ tengslum viš rannsóknina, menn vinna sennilega į bak viš tjöldin og vilja ekki opinbera nokkuš. 


mbl.is Sitja įfram ķ haldi fram ķ febrśar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hvaš skal segja...drengir!

Alda segir  ,,Ef viš ręšum žetta ekki, ef viš fręšum ekki dreng­ina okk­ar žį erum viš ekki aš fara aš bęta žetta. Sam­fé­lagiš žarf aš taka žessa umręšu.“

Žaš mętti halda aš Alda gangi śt frį aš foreldrar drengja viti um kaup žeirra į vęndi. Veit eiginlega ekki hvaš mér finnst um žessa orš. Ég er jafn viss um aš drengir ekki frekar en stślkur hugsi um vęndi į uppvaxtarįrum sķnum, nema hafa žaš fyrir augum sér. Hversu margir drengir kaupa sér vęndi? Er žetta ekki ķ nįnast öllum tilfellum karlmenn, giftir karlmenn žar į mešal, sjįlfrįša karlmenn? Foreldrar hafa ekkert yfir lķfi lögrįša sona sinna aš segja.

Vęri óskandi aš viš gętum upprętt vęndi en samtal viš drengi er kannski ekki lausnin, žaš ętlar sér enginn drengur aš kaupa vęndi vęri hann spuršur. 

Žvķ mišur er ég ekki meš rįš uppi ķ erminni.


mbl.is Fimm įra stślkur ętla sér ekki ķ vęndi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Lestur barna og įbyrgš foreldra

Greinin birtist į Vķsi, 21.12. 2019.

Eftir nišurstöšurnar śr PISA könnuninni hafa skapast umręšur ķ samfélaginu um lestur og lesskilning barna. Žaš er vel. Góšar umręšur eiga rétt į sér. Sitt sżnist hverjum um nišurstöšurnar eša fyrirlagningu PISA yfirleitt. Lęt žaš liggja milli hluta hér.

Höfundur skrifaši grein fyrir tępum žremur įrum um įbyrgš foreldra mešal annars į skólagöngu barna sinna. Greinin į viš ķ dag eins og žį. Ķ henni vitna ég til žingmanns į danska žinginu, Anni Mattihiesen, en ķ greininni segir:

„Anni segir įkvöršunina um aš eiga barn sé foreldranna, ekki samfélagsins og uppeldiš sé žeirra. Žegar įkvöršun um aš eiga barn sé tekin fylgir žvķ įbyrgš. Hśn bendir į aš žaš sé foreldranna aš finna śt hvernig heimilislķfiš gangi fyrir sig og hvernig žaš hangir allt saman. Forgangsröšun verkefna į aš vera barni ķ hag og samvistir viš barniš ętti aš setja ķ forgang. Allt of mörgum börnum, ķ Danmörku, er plantaš fyrir framan vištęki, snjalltęki eša spjaldtölvu žegar heim er komiš eftir vinnudag og dagsvišveru į leikskóla/grunnskóla.“

Sömu sögu mį segja um mörg börn hér į landi. Höfundur telur aš ķslenskir foreldrar séu aš žvķ leyti ekki öšruvķsi en žeir dönsku.

Börn horfa ķ auknu męli į efni frį alls konar rįsum sem streymt er gegnum Internetiš. Mį žar nefna Netflix og Youtube. Į Youtube er efniš bśiš til af öšrum notendum, oft óvandaš og engin ritskošun. Hér įšur fyrr var barnaefni ķ sjónvarpi talsett, į góšri ķslensku, en nś er öldin önnur. Börnum er plantaš fyrir framan Netflix til aš horfa į barnaefni, meš ensku tali, įn žess aš foreldrar geri sér far um aš žżša yfir į ķslensku fyrir börnin. Allir eru mešvitašir um aš börn lęra af žeirri tungu sem žau heyra. Börn fara į mis viš mikiš, śr žvķ žeim er plantaš fyrir framan skjį, aš heyra ekki ķslensku.

Hermundur Sigmundsson, prófessor ķ lķfešlislegri sįlfręši, segir ķ grein sem birtist ķ Kjarnanum:

„Lestur er lyk­il­inn aš öllum öšrum lyklum hvaš varšar nįm og žekk­ing­ar­leit. Lestur gefur okkur einnig mögu­leika į aš öšl­ast gleši viš aš lesa bękur af żmsum toga.“

Į mešan barn lęrir aš lesa og er lęst žarf aš žjįlfa žaš. Žar liggur įbyrgš foreldra, sjį um žjįlfununa. Foreldrar verša aš leggja žaš į sig, barni til heilla. Vel lęsu barni gengur betur ķ öšrum fögum eins og Hermundur bendir į, žvķ žekkingarleit og öflun upplżsinga krefst góšrar lestrarkunnįttu og skilnings į žvķ sem lesiš er. Naušsynlegt er aš žjįlfa barn daglega ķ lestri og ekki sķšur aš ręša oršin sem žaš žekkir ekki. Kennarar eru allir af vilja geršir og reyna sitt besta til aš auka lesskilning nemenda en meira žarf til. Foreldrana. Žegar foreldrar lesa fyrir börnin (žaš eiga allir foredrar aš gera), eša hlusta į barniš lesa, žarf aš staldra viš orš sem žaš skilur ekki. Barn sem rekst į orš eins rekkja, röšull, vanmįttugur, daglega, askur, rįfar, meinilla, reikar o.s.frv. žarf śtskżringar į merkingu oršsins. Meš śtskżringum og notkun orša eykst oršaforši og skilningur. Mikilvęgt er aš tala mikiš viš börn og nota fjölbreytileika tungumįlsins, žaš er hlutverk foreldra mešal annars.

Anni segist vilja sjį meiri įbyrgš foreldra žvķ žau velji aš eiga barn, žaš sé ekki į vegum stjórnvalda. Aš setja barn ķ heiminn fylgir įbyrgš. Hśn segir jafnframt žaš hlutverk foreldra aš aga barn sitt og kenna žvķ aš segja, takk, afsakiš og bjóša góšan daginn. Žaš er lķka hlutverk foreldra aš kenna barni sķnu heišarleika, aš ljśga ekki og stela, męta į réttum tķma og bera viršingu fyrir öšrum.

Samfélagsmišlar taka ķ auknu męli mikinn tķma frį foreldrum rétt eins og hjį börnum. Aldur žeirra sem nota samfélagsmišla og fara reglulega į netiš lękkar. Foreldrar eru fyrirmyndir og börn gera žaš sem fyrir žeim er haft. Hugsiš ykkur um įšur en žiš takiš tękin framyfir barniš ykkar.

Umfram allt mundu, žś įtt barniš og žvķ fylgir įbyrgš segir Anni og undir žaš mį taka. Hvert barn upplifir ęskuįr einu sinni og žvķ er mikilvęgt aš foreldrar haldi rétt į spilunum og séu til stašar fyrir barniš.

Höfundur er grunnskólakennari.


Stjórnmįlamenn śt śr öllum nefndum barnaverndar

Stjórnmįlamenn hafa ekkert aš gera ķ barnaverndarnefndum um allt land. Hrista į upp ķ kerfinu ekki seinna en nś. Śt meš pólitķkina śr žessum viškvęma mįlaflokki. Rįša į žverfaglegan nefnd sem sinnir mįlefnum barnaverndar. Ķ barnaverndarnefnd gęti setiš, félagsrįšgjafi, sįlfręšingur, lögfręšingur, grunnskólakennari, hjśkrunarfręšingur, atferlisfręšingur, lęknir til aš nefnda fagstéttir sem ęttu aš koma aš mįlaflokknum. 

Aš nota barnaverndarmįl ķ pólitķskum śthlutunarreglum fyrir sveitarstjórnarmenn er gališ, svo vęgt sé til orša tekiš. 


mbl.is Borgin bótaskyld ķ „ungbarnahristingsmįli“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hvar eru konurnar?

Konur ķ atvinnulķfinu vilja kynjakvóta ķ stjórnunarstöšur į almenna vinnumarkašnum. Hvaš meš žį sem fara śt žegar hinir fara inn. Hvar eru konurnar žegar RARIK fer į stjį til aš berja ķs af lķnum og koma nżjum upp? Hvar eru konurnar žegar sjómenn eru annars vegar, skipstjórar, vélfręšingar o.s.frv. Eiga konur aš vera ķ žęgilegum störfum? Mér žykir žetta klént meš kynjakvóta. Eru viš ekki komin lengra en žaš aš konur fari ekki inn į eigin veršleikum. 

Vissulega hefur konum fjölgaš ķ björgunarsveitum sem er sjįlfbošiš starf og žvķ set ég žęr utan sviga.


mbl.is Björgunarsveitir ķ Skagafirši fį 3,5 milljónir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband